Ünlü Rus yazar Fyodor Mihayloviç ’nin en bilindik eserlerinden biri olan kitabı toplumsal git geller içerisinde kendi içsel çatışmalarını kendine özgü edebi diliyle bizlere anlatmaktadır. Rus toplumunu ve toplumdaki sınıfsal çatışmalar içerisinde kalan 40 küsur yaşlarında bir adamın sohbet diliyle yazmış olduğu nadide bir eser olarak günümüze gelmiş ve halen de severek okunmakta ve raflarda yerini korumaktadır.

Yeraltından Notlar Kitap Özeti

Yazar kendini toplumdan soyutlamış ve içine dönerek çatışmalarını, kızgınlıklarını, kırgınlıklarını “yeraltı” olarak adlandırdığı içine sığınmasını anlatmaktadır. Toplum içerisinde kendine hiçbir zaman yer edinememiş olan yazar, öfkeyle doludur. Yeraltından Notlar kitap özeti toplumdaki diğer insanlardan daha zeki olduğunu düşünür ve insanlar ile anlaşamayışını ve yer edinemeyişini buna bağlamaktadır. Ama bazı zamanlar gelir ki kendini bir böcekten daha değersiz görür ve insanların ondan iğrendiğini düşünür.

Genel olarak insanları küçümsemekte ama aynı zamanda insanlardan korkmaktadır. İnsanlarla göz göze gelmekten kaçınır ve kendini hasta bir adam olarak tanımlamaktadır. Ona göre insan doğuştan nankördür ve ne kadar erdemli, dürüst ve bilgili olurlarsa olsunlar sürekli olarak nankörlük peşindedirler. Çıkarlarını daima ön planda tutan insanları da eleştirir ve kişisel çıkar hakkında sorgulamalar yapmaktadır. Çıkarlar, ona göre değişken bir durumdur ve bazen mutsuzluk bile bazen bir çıkar olabilmektedir.

Kendine güvenemeyen biri olduğunu itiraf eder ve bunu sebebini ise bilinçli oluşuna bağlar. Kitapta çoğu zaman kendi ifadeleriyle çelişmektedir. Okul ve iş arkadaşlarını hayatından tamamen çıkarmış ve onların gizliden ya da açık açık kendisiyle dalga geçtiklerini düşünür. Arkadaşlarının sözüm ona bu davranışlarını yine onlardan daha zeki olmasından kaynaklandığını düşünmektedir. Yeraltından Notlar kitap özeti onun gözünde hepsi rütbenin peşinde birer eziklerdir. Edebiyattan, sanattan ve bilimden asla anlamamaktadırlar. Herkesten soyutlanıp kendini kitaplarına kapatmıştır ve kendini okuduğu kitaplardaki kahramanların yerine koyarak büyük hayaller kurar ve sonra kurduğu hayallerden utanır. Düşündüğü ve hissettiği hiçbir şeyi açığa vurmaz, vuramaz. Bilime ve ilime çok düşkündür ama bazen onları bile sorgular ve kitap içerisinde sık sık itiraflarda bulunur.

Bir gece bir meyhanenin önünden geçerken içerden gelen kavga seslerini duyar ve o anda adamın biri pencereden atılır ve yere düşer. Bir an o adamın yerinde olmak istediğini düşünür ve kavgaya karışmak amacıyla içeriye girer. Fakat hiçbir şey yapamaz orada öylece dikilir. Kapının önünde dikilirken bir subay dışarıya çıkarken ona çarpar ama ona ses çıkarmaz. Çünkü korkuyordur. Kavga çıkaracak bir cesarete sahip değildir. O gece gururu çok incinir ve gururunu kurtarmak için planlar yapar. Yeraltından Notlar kitap özeti bir cadde de aynı subayla yine karşılaşır ve hiçbir şey söylemeden yine yol veren kendisi olur.  Bu duruma iyice sinirlenir ve bir gün güzel soylu kıyafetler giyerek subayla karşılaşır ve yol vermez çarpışırlar. Bu durumda artık gururunu kurtarmıştır.